Wat zijn baten? Uitleg voor je boekhouding en daarbuiten
Wat zijn baten? In de boekhouding zijn het opbrengsten die je resultaat verhogen. Wat baten zijn, hangt wel af van de situatie: het woord duikt ook op bij een kosten-batenanalyse, een liquidatie, een faillissement wegens gebrek aan baten en in “het mocht niet baten”.
Baten betekenis: opbrengsten die je resultaat verhogen
Baten is het meervoud van baat. Een ander woord ervoor is opbrengsten. De betekenis van baten in de boekhouding: werkelijke opbrengsten die het eigen vermogen van een onderneming verhogen, zoals rentebaten. Ze tellen mee in het jaar waar ze bij horen, ook als het geld nog niet binnen is. Die regel staat in het jaarrekeningrecht (artikel 2:362 lid 5 BW) en geldt voor de bv, nv, coöperatie en onderlinge waarborgmaatschappij, en voor een stichting of vereniging met een onderneming boven de wettelijke omzetgrens, tenzij die al wettelijk een gelijkwaardige financiële verantwoording moet opstellen die openbaar wordt gemaakt.
In het baten-lastenstelsel zijn lasten de geldwaarde van het verbruik van goederen en diensten in een jaar. Zijn de baten groter dan de lasten, dan maak je winst. Omzet is één soort bate, naast bijvoorbeeld rentebaten. Meer daarover lees je bij het begrip omzet.
Voorbeelden van baten en lasten
ggVoor rechtspersonen onder Titel 9 noemt de wet (artikel 2:377 lid 3 BW) onder meer deze posten:
| Baten | Lasten |
|---|---|
| Netto-omzet | Lonen |
| Overige bedrijfsopbrengsten | Afschrijvingen |
| Overige rentebaten | Rentelasten |
Wat zijn financiële baten en lasten?
Het CBS rekent tot de financiële baten onder meer rentebaten, ontvangen dividenden en winst op beleggingen. Financiële lasten zijn onder meer rentelasten, kosten van leningen en verlies op beleggingen. Het verschil tussen de financiële baten en lasten is het financieel resultaat.
De staat van baten en lasten per ondernemingsvorm
Het bestuur van elke rechtspersoon, dus ook van een stichting of vereniging, maakt binnen zes maanden na afloop van het boekjaar een balans en een staat van baten en lasten. Voor de rechtspersonen onder Titel 9 komt daar de jaarrekening met een winst- en verliesrekening bij. Bv’s, nv’s, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen deponeren die bij de KVK; een eenmanszaak hoeft dat niet. Liever niet zelf? Dan kun je je jaarrekening uitbesteden.
Buitengewone en bijzondere baten
Voor boekjaren die op of na 1 januari 2016 beginnen, kent de winst- en verliesrekening onder Titel 9 geen aparte posten buitengewone baten en lasten meer. Wie wilde, mocht dat al over boekjaar 2015 toepassen. In zijn statistiek gebruikt het CBS de term nog voor posten buiten de normale bedrijfsvoering, zoals reorganisatiekosten of boekwinsten op verkochte activa. Wel vermeld je het bedrag en de aard van baten en lasten die van uitzonderlijke omvang zijn of in uitzonderlijke mate voorkomen.
Baten in een kosten baten analyse
In een kosten-batenanalyse zet je de kosten en baten van een keuze naast elkaar. Bij beleidskeuzes gebruikt de overheid de maatschappelijke kosten-batenanalyse. Kosten en baten worden zoveel mogelijk in euro’s uitgedrukt, ook zaken zonder prijskaartje, zoals geluidsoverlast. Ook bedrijven gebruiken de methode om opties af te wegen.
Voorbeeld kosten baten analyse: de opbouw
Hieronder zie je een voorbeeld van een kosten-batenanalyse zonder bedragen: de drie stappen en waar je bij elke stap op let.
| Stap | Wat je doet | Waar je op let |
|---|---|---|
| 1. Vaststellen | Kosten en baten per optie in kaart brengen | Wie ondervindt ze, en wanneer? |
| 2. Uitdrukken | Alles in dezelfde eenheid zetten, zoveel mogelijk in euro’s | Niet in geld te waarderen? Dan een PM-post |
| 3. Vergelijken | De baten naast de kosten leggen | Hoe verhouden de baten zich tot de kosten? |
Wat zijn baten bij liquidatie?
De betekenis van baten bij een liquidatie is anders dan in de boekhouding: het gaat om bezittingen die er nog zijn. De KVK noemt onder meer geld op de bankrekening, voorraden, onroerend goed en openstaande vorderingen. Heeft een rechtspersoon bij de ontbinding geen baten meer, dan houdt hij op dat moment op te bestaan: de turboliquidatie. Die kan alleen voor de bv, nv, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, stichting en vereniging, niet voor een eenmanszaak of vof. Zijn er nog baten, dan is een turboliquidatie strafbaar.
Hulp nodig bij boekhoudkundige kwesties?
Afspraak inplannen
Faillissement gebrek aan baten: wat houdt het in?
Ook hier betekent baten bezittingen. Zijn er niet genoeg baten voor de faillissementskosten en de overige boedelschulden, dan kan de rechtbank het faillissement opheffen. De curator vraagt die beëindiging van het faillissement wegens gebrek aan baten aan bij de rechtbank.
Beëindiging faillissement wegens gebrek aan baten: de gevolgen
Na zo’n opheffing blijven de schulden bestaan. Bij een eenmanszaak, vof, cv of maatschap ben je privé verantwoordelijk. Bij een bv of nv betaal je schuldeisers in principe niet met eigen geld, tenzij je persoonlijk hebt meegetekend of er sprake is van wanbestuur.
"Mocht niet baten" betekenis
Het werkwoord baten betekent helpen of voordeel brengen. De betekenis van “het mocht niet baten” is dus: het lukte niet, het was tevergeefs.
Hulp bij je baten en lasten
Wil je weten hoe je baten en lasten in je administratie verwerkt, of welke regels voor jouw ondernemingsvorm gelden? Neem contact op met Wegwijs Administratie en stel je vraag.